Voor ouders en leraren (en opa's, oma's en verzorgers)
De kinderen van vandaag zijn de volwassenen van de toekomst. Oorlog, zo zegt men, zou verdwijnen als elk kind leert mediteren. De wereld verbeteren is ook de kinderen of leerlingen het juiste voorbeeld geven. Dit zijn manieren om goed met kinderen om te gaan.
Help ze de wereldverbeteraars van morgen te worden. Veel tips beginnen met "laat ze..." en dat is geen toeval, want dat is ook de samenvatting. Laat ze.
Iemand die een vlinder uit een cocon probeert te halen, doodt het. Wie een knopje uit een zaadje probeert te peuteren, maakt het kapot. Wie gedrag, handelingen en wijsheden verwacht van hen die daar nog niet klaar voor zijn, verwart hen alleen maar.
De beste groei zal van binnenuit komen.
Geef het goede voorbeeld
Klik op de afbeelding voor een mooie video hierover. Zelf roken drinken en schelden vergroot de kans dat je kinderen dat ook gaan doen. Enne... alsmaar op schermpjes zitten ook.
Geef ze klusjes en taakjes
Het langste onderzoek over mensen ooit was de 75 jaar durende Harvard Grant Studie. Professioneel succes komt van het doen van klusjes, als kind. Ook anderzijds is het zeer nuttig.
Haal de schouders op bij een tantrum
Een kind wat de grenzen op zoekt in de winkel. Brutaal doen? Nee, dat accepteren we niet, einde discussie. Aanstellerij? Vriend, je kan zeuren wat je wil, je krijgt je zin niet. Jammer joh. Tip: leid je kind af. "Mag ik dit en dat?" "Nee, schat, hee luister, weet jij waar de tomaten zijn? Kan je die voor me pakken?"
Laat ze doen wat ze zelf kunnen
Kan je kind lopen, veters strikken, klokkijken, enzovoorts? Laat het kind zelf doen wat zij zelf kunnen doen.
Laat ze lekker
tekenen en
muziek maken
Laat ze knutselen, tekenen, stempelen, zingen, dansen, muziek maken en toneelspelen. Laat ze vrijelijk vormgeven en allerlei mooie dingen maken.
Overweeg niet-regulier onderwijs
Als je op de foto klikt, zie je een boeiende video over waarom standaard regulier onderwijs in feite een achterhaald concept is. Overweeg bijvoorbeeld een goede Montessori school.
Er is niets mis
met 'kader'
Sommige ouders en leraren (en inspectie) hebben de ernstig achterhaalde opvatting van 'des te hoger, des te beter'. Laat ik kort en duidelijk zijn: er is geen beter 'niveau' dan het niveau wat het beste bij je kind past. Dan wordt je zoon maar niet de opvolger in je bedrijf, maar hij is wel gelukkig.
Meiden kunnen meer zijn dan alleen mooi
Laten we bij meiden niet zo de focus leggen op (onrealistische) schoonheidsidealen. Ze zijn veel meer dan alleen maar een mooi koppie. Klik op de afbeelding voor een ingrijpend filmpje.
Haal ze van het scherm af
Talloze studies bevestigen het: het schermpje is om meerdere redenen slecht voor het opgroeiende brein. Dus ouders, verzorgers en leraren: haal ze van het scherm af, of verminder hun schermtijd drastisch.
Leer ze over
de dood
Misschien zie je in het park een dood dier, of redt je kind een gewonde vogel of muis. Misschien overlijdt een huisdier of zelfs een familielid. Dat hoort bij het leven. Laat ze rouwen en leer ze over de dood, onomwonden.
Verwen ze niet teveel
Als het een hittegolf is, ja, dán mag je twee ijsjes. Verder: nee, je mag (over 't algemeen) niet laat opblijven, een superduur cadeau, een extra groot toetje. Nee, we gaan niet elk weekend naar de Efteling. Nee, we eten vanavond geen patat. Wees dankbaar voor 'normaal', en verwacht niet altijd extraatjes.
Brutaal = geen discussie
Als een kind brutaal met jou een discussie start: ga er dan niet inhoudelijk op in. "Ja, schat, luister..." Nee, niks van dat alles. Niet met een brutaal kind discussiëren. "Pardon?! We hebben 't erover als je kalm en redelijk bent, anders niet."
Geef niet
twee x straf
Het gebeurt zonder dat je het door hebt. Je kind doet iets stouts en je geeft straf. Even later vraagt het kind "mag ik zus of zo", en je zegt 'nee' omdat 'ie eerder wat stouts deed. Maar ho ho, daar heeft het al straf voor gehad. Geef niet twee x straf voor één vergrijp.
Speel soms mee
Wees een keer de grote boze wolf die ze achterna zit, doe hun uitleg voor het dansje na, maak ook een huisje voor in hun Lego straat, voetbal of tennis met ze. Speel soms mee.
Wees geduldig
met ze
Ze vertellen de bekendste mop op de langzaamste en minst-grappige manier ooit. Al wandelende door de kamer mompelen ze 'n onsamenhangend verhaal. Ze doen voor eeuwig over hun veters strikken. Weet je: ze doen ook maar hun best. Laat ze. Wees geduldig met ze.
Verwoord dingen positief
In plaats van "niet rennen" zeg je: "rustig lopen". In plaats van "doe niet zo druk" zeg je: "doe eens rustig". In plaats van "niet erdoorheen praten" zeg je "je bent stil als iemand praat." Zeg "maak de vloer leeg", in plaats van "maak er geen rommel van." Het is duidelijk en positiever!
Lees met ze
en lees voor
Lezen en voorlezen verrijken de woordenschat, versterken concentratie en prikkelen de verbeelding. Samen in een boek duiken vergroot kennis, taalgevoel en verbondenheid tussen ouder en kind.
Laat ze zich vervelen
Het is bijzonder goed voor kinderen om zich te vervelen, zoals blijkt uit talloze studies. Sta het toe. Geef ze zelfredzaamheid in plaats van ze alsmaar extern te vermaken.
Neem ze naar een kerk of tempel
Er is meer tussen hemel en aarde, en kinderen weten dat (nog). Neem ze eens mee naar een kerk of tempel, en laat ze contemplatie en bezinning ervaren op hun eigen manier. Bevraag ze en filosofeer met ze in tegenstelling tot het volstoppen van hun hoofdjes met tweedehands spiritualiteit.
Laat ze omgaan met dieren
Of je nu naar een boerderij gaat of een huisdier neemt, laat je kind met dieren omgaan. Leer ze 't dier te verzorgen en liefhebben.
Gun ze techniekvrije momenten
Geen telefoon, geen scherm, geen tv, geen muziek, geen vloggen, geen enzovoorts. Maar heerlijk techniek-loos spelen, zoals de kinderen op de foto.
Geef ze een vergrootglas
Een vergrootglas is een voorbeeld van een middel om hun nieuwsgierigheid te bevredigen. Geef ze op dezelfde manier lege schetsboeken of een simpel muziekinstrument.
De voorbereide omgeving
Een Montessori term. Wil je je kind meer laten lezen? Vul je huis met aantrekkelijke boeken en heerlijk knusse leeshoekjes. Een ipad is moeilijker te weerstaan als er geen enkel aantrekkelijk alternatief is. Plaats de boeken (of het tekenpapier, het vergrootglas, enz) voor 't grijpen.
Geloof ook
als ouder
in jezelf
Als je op de afbeelding klikt, zie je een filmpje van hoe moeders zichzelf zien en hoe hun kinderen hen zien. Het is moeilijk voor kinderen in zichzelf te geloven als hun ouders dat ook niet doen.
Kook en bak
met ze
Kook gezellig samen met je kind. Laat ze ingrediënten afwegen en afmeten en mixen. Geef ze doenlijke subtaakjes en wees positief over al het goeds en vergevend over hun foutjes. Samen lekkere dingen maken!
Leer ze over
hun lichaam
Het gehele lichaam is een wondertje van de natuur. Leer ze over het verzorgen van hun lichaam. Leer ze dat geen enkel deel van hun lichaam vies of beschamend is. Leer ze dat hun lichaam van hen is.
Ze mogen
boos zijn
Je kind is nu eenmaal soms boos. Het is één van de natuurlijke emoties. De reden is misschien suf in de ogen van de opvoeder, maar de emotie zelf is niet suf. Hij mag boos zijn. Krijgt hij dan z'n zin? Nee, dat niet. Maar boos zijn zelf mag, daar is niks op aan te merken. Boosheid is vaak eigenlijk verdriet.
'Hoe ga jij dat oplossen?'
"Meester, mijn pen is kapot." Dat is geen vraag, maar een mededeling. Reageer op zoiets met "Wat vervelend voor je." Of: "Hoe ga je dat oplossen?" Stimuleer oplossend denken en zelfredzaamheid. Los het niet voor ze op. Help ze eventueel wel.
Wees
consequent
Als je zegt dat iets niet mag, dan mag het nooit. Als je zegt dat je morgen een verhaaltje gaat lezen, dan moet je dat doen ook. Wees consequent, zeg wat je doet en doe wat je zegt. En aanhoudend zeuren mag nóóit beloond worden, dan doen ze dat vaker.
Bedank je kind
Bedankt dat je de douche hebt schoongehouden. Bedankt dat je gelijk je schoenen heb weggezet. Bedankt dat je je tas hebt opgehangen. Bedankt dat je de tafel hebt helpen dekken!
Corrigeer passend bij de fout
Ze doen elkaar per ongeluk een beetje pijn doordat ze met een stok liepen te zwaaien. Ga je dan stokken in z'n algemeenheid verbieden? Nee, ze moeten alleen beter opletten. Ze renden door de speeltuin en vielen. Mogen ze dan helemaal niet meer rennen? Jawel, alleen iets voorzichtiger.
Geef je eigen fouten toe
Als je bent uitgevallen tegen ze, ben je misschien geneigd om te zeggen: "had dan ook niet zo vreselijk irritant gedaan." En hoewel dat best de waarheid kan zijn geweest, toch moet je zónder allerlei verdediging je ongelijk kunnen toegeven en soms ook je excuses aanbieden.
Bescherm ze
Bescherm ze. Tegen kou, warmte, honger, gevaar, enz. Verzorg ze. Vertroetel ze. Besef dat ze een keer gaan vallen of ruzie gaan hebben, en dat is normaal. Niet alles is te voorkomen, en dat klopt. Troost ze in dat geval.
Laat jongens jongens zijn
Jongens worden soms gezien als kapotte meiden. Ze mogen op school nauwelijks natuurlijk gedrag laten zien. Klik op de afbeelding voor een video over deze war on boys.
Laat ze langzame tv kijken
Mijn kind is zo druk, hoe komt dat toch? Misschien de hysterische overprikkelende cartoons die het kind de hele dag door consumeert? Als ze dan tv kijken, laat ze langzame tv kijken, met het geluid zacht. Neem de tijd en geniet. Praat er gezellig over na. Wat vond je ervan? Waarom?
Laat ze soms eigen foto's maken
Geef ze een analoge wegwerpcamera en laat ze foto's maken tijdens de vakantie. Bekijk de wereld door de ogen van je kind.
Houd zo onvoorwaardelijk mogelijk van ze
Je bent er ook voor ze als ze fouten maken, als ze niet perfect zijn, je zal altijd van ze houden en niet alleen als ze zich voorbeeldig gedragen.
Wandel met een natuurgids
Zoek een boswachter of natuurgids zoals Henk Dik en maak met je kinderen een boeiende wandeling door de natuur. Leerzaam, rustgevend en helend. Een aanrader.
Laat ze vaak kiezen
Maar geef ze geen carte blanche onbeperkte keuzes. Geef ze twee. Wil je dit of dat shirt aan, vandaag? Tip: "wil je twee of vijf stukjes groente?" Ze zullen dankbaar kiezen voor de minste hoeveelheid groente en de illusie van keuze maakt hen trots, blij en zelfstandig.
Gebruik het Pygmalion
effect
Zonder directe aanleiding geloven en zeggen dat je kinderen leuk, lief, slim en top zijn maakt dat ze dat gedrag ook laten zien. Zeg mooie dingen tegen ze, en ze gedragen zich ook mooier. Het tegenovergestelde is het Gollum effect. Alsmaar lelijke dingen zeggen (of je dat nu bewust doet of niet) maakt hun gedrag en zelfbeeld ook echt slechter.
Zeg ze dat
je van ze houdt
Nou zou ik dat als leraar niet zeggen, maar in dat geval kan je wel zeggen of laten blijken dat je om ze geeft. Want we geven toch om ze? Weten ze dat? Of hebben we eigenlijk alleen maar dingen gezegd als 'ruim je kamer op'...?
Is het onwil of onkunde?
Een kind dat boos en moeilijk doet over de kamer opruimen of groente eten toont (meestal) onwil. Maar als het kind iets niet kan is het onkunde. Word niet boos op onkunde! Is het fout om iets nog niet te kunnen??
Fouten maken
mag
Eén van de slimste dingen die je kan doen in je leven is leren van je fouten. Maar dan moet je wel eerst fouten maken. Gelukkig mag dat. Zijn wij perfect soms? Nee, toch? De kinderen ook niet. Je kind mag dingen verkeerd doen. Iets laten vallen, bijvoorbeeld. Help hem op te ruimen en ervan te leren.
'Ja, leuk, hè?
Snap ik!'
Als je kind in de winkel zegt "dit wil ik", bedoelt hij of zij vaak in principe "dit is leuk". Dus beantwoord het in eerste instantie met: "Ja, leuk ding. Snap ik." Dan voelt het kind zich gehoord en begrepen. Daarna kan eventueel nog het: "Maar we kopen 't niet."
Geef oprechte complimenten
Je kind heeft iets moois gemaakt, en half-oplettend zeg je op betuttelende toon: "mooi hoor". Dat is niks waard. Je kind heeft z'n best gedaan op iets. Erken de inzet (het proces) én het resultaat. Als het kind jong is mag je daar best een toneelstuk van maken.
Creëer rust
Ga niet élk weekend naar de film of een pretpark. Neem ze niet continu mee naar de stad. Stop niet heel hun dag vol met activiteiten of drukte. Zet rustige muziek op, doe eens niets.
Is het hun
schuld dat jij...?
Het is niet hun schuld dat jij hun voorleesboek niet leuk vindt. Het is niet zijn schuld dat jij niet van boomhutten houdt. Het is niet haar schuld dat jij slecht geslapen hebt. Je kan heus vragen of ze er rekening mee willen houden, maar je mag ze jouw gebrek aan energie niet kwalijk nemen.
Geef ze (zorg over) een plantje
Een eigen plant verzorgen biedt kinderen meer dan alleen plezier. Het helpt hen om routines op te bouwen, verantwoordelijkheid te nemen en de gevolgen van hun handelen te ervaren. Daarnaast vergroot het hun kennis van de natuur en de betrokkenheid bij de leefomgeving.
Leer ze wat echt belangrijk is
Wil je liever dat je kind een automerk herkent, of weegbree in het park, en zijn geneeskrachtige eigenschappen? Als het gezin op de eerste plaats komt, waarom zit iedereen dan alsmaar op zijn telefoon?
Mediteer
met ze
Mediteer net zo lang met je kind in minuten als hun leeftijd in jaren. Stil zijn, luisteren, letten op de ademhaling. Pauzeren, dankbaarheid voelen, reflecteren. Bijzonder nuttig en helend.
Laat ze ook eens vies worden
Het leven begint aan het einde van de comfortzone. Ja, zijn nieuwe shirt en nieuwe schoenen vies maken is zonde, klopt. Maar mijn hemel, laat ze eens heerlijk vies worden. Wat een avonturen zullen ze beleven en herinneringen zullen ze maken. Het leven is te kort om altijd maar schoon te blijven.
Ze mogen
bang zijn
Bang zijn voor onweer of niet kunnen slapen omdat ze bang zijn voor het donker is normaal. Stel ze gerust en keur hun angsten niet af, noch wuif ze weg.
Geef ze je onverdeelde aandacht
Niet op je telefoon zitten als je kind tegen je praat. Geef ze je onverdeelde aandacht. Vraag door, vat samen, en luister echt. Leef je in en geniet met ze.
Ga met ze naar buiten
Soms besef je dat er geen reden is om binnen te zitten als het buiten mooi is en schitterend weer. Ga lekker buiten lezen en tekenen met ze, of ga picknicken. Geef het goede voorbeeld.
Geef aandacht, geen spullen
"Ik geef mijn kind een fatbike en ipad en weet ik veel, dus ik ben een goede ouder." Helemaal niet. Spullen zijn geen vervanging voor tijd en aandacht. Geef ze liefde in plaats van snoep. En troost in plaats van een lolly. Geef ze een echte knuffel in plaats van een knuffeldier.
Geef ze eigenaarschap
met consequenties
Consequenties zijn natuurlijke gevolgen van handelen. Op tijd je huiswerk maken = geen last minute stress. Je gymtas vergeten = eigen schuld, dikke bult. Als wij volwassenen ons zorgen maken, hoeft het kind dat niet meer te doen. Een plantje groeit niet als wij erbovenop zitten. Als je een kind in de rug duwt, leunt het achterover.
Leg uit wat je doet en waarom
"Kijk eens, als ik (dit) doe, dan zorg ik ervoor dat (handig gevolg)." Leer ze over alles wat je doet. Kinderen kunnen toch niet uit zichzelf weten hoe je een tafel afneemt met een doekje? Leg uit wat je doet, en doe het voor.
Niet onrealistisch dreigen
Je hebt honderd euro besteed aan pretparkkaartjes en zegt tegen je kind: "als je nu niet stopt, gaan we direct naar huis." Da's onzin om twee redenen: 1 da's wel erg overdreven, en 2: dat zou je nooit doen. Niet onrealistisch dreigen.
Herrie maken mag ook (soms)
Stel, je bent een kleuter, en je doet alsof je een leeuw bent. Die brullen hard, toch? Laat maar horen!
Ik heb wel eens juffen horen klagen over 't volume op 't schoolplein. "Waarom schreeuwen ze zo?", vroegen ze zich af. 1: omdat het kinderen zijn. 2: omdat dat superleuk is.
Knuffel
je kind
Knuffelen met je kind is letterlijk gezond voor lichaam en geest. Het maakt de verbinding, de band en het vertrouwen sterker. Leraren: leg even een hand op de schouder, een kleine aai over de rug. Een kriebeltje met de vinger op 't hoofd.
Klets en
filosofeer met ze
"Hee, schat, hoe denk je dat de toekomst eruit zal zien?" "Hee, lieverd, hoe is je leven op een schaal van nul tot tien?" "Wat denk je, schat, zouden er eenhoorns bestaan?" Klets eens lekker met ze, over van alles en niks tegelijk. Filosofeer met ze.
Waardeer inzet
We zijn geneigd anderen te beoordelen op het resultaat, maar onszelf op onze intentie. Bedoelde je kind iets goed? Zie dat en waardeer dat. "Je wilde helpen, dat is lief van je,(maar voortaan...)"
Wat hebben ze nodig?
Vaak weten ze het zelf niet. Maar als je goed observeert, kan je het zien. Zijn ze druk? Misschien moeten ze wat energie kwijt. Zijn ze klagerig? Misschien zijn ze moe en willen ze comfort. Zijn ze zeurderig? Misschien willen ze aandacht. Observeer en probeer te begrijpen wat ze nodig hebben.
Geef en promoot gezond eten
Ze kunnen geen snoep eten als je het niet in huis hebt. Geef ze niet alleen maar wit brood. Geloof ze niet als ze beweren dat ze water niet lusten. Geef ze fruit, noten, groente, granen, zuivel. Zoek op welke leeftijd wat nodig heeft, en geef ze ook geen volwassen porties.